Co "robi" woda? Gasi pragnienie,
ale to nie jedyna jej supermoc!

Woda to skarb naszej planety, którego na co dzień nie doceniamy. To m.in. właśnie dzięki niej na Ziemi rozwinęło się życie. Mniej lub bardziej świadomie korzystamy z niej w każdej chwili swojego życia. Czym jest dla nas woda? Sprawdźcie sami!


Woda jest życiem

Tak, jak do powstania domu potrzebne są materiały budowlane, tak do powstania żywej istoty potrzebna jest woda. My sami składamy się w większości z wody. Stanowi ona około 60-70 procent ciała dorosłej osoby. Oczywiście, ilość wody w organizmie zmienia się w trakcie całego życie, im jesteśmy starsi tym wody w organizmie jest mniej, np. organizm noworodka aż w 80 proc. składa się z wody, podczas, gdy osoby straszę mogą mieć jej tylko ok 50 procentach. Widocznym objawem zmniejszenia się ilości wody w organizmie są np.: zmarszczki. To przecież efekt m.in. gorszego nawodnienia komórek.

Woda nie jest rozłożona równomiernie w naszym ciele. Poszczególne części naszego ciała składają się z niej w różnym stopni, dla przykładu stanowi ona około 68 proc. wątroby, 75 proc. mózgu ale już około 99 proc. w przypadku osocza krwi. Często dopiero widząc takie statystyki uświadamiamy sobie jak ważne dla naszego życia jest woda

Musimy pamiętać, że wody nie napijemy się na zapas. Każdego dnia tracimy ją m.in. z moczem, kałem, potem. W efekcie musimy ją stale i regularnie dostarczać, by nasz organizm działał prawidłowo. Przyjmuje się, że dziennie osoba dorosła powinna dostarczać sobie około 2-2,5 litrów wody z płynami i pokarmami- więcej w okresie choroby, upałów i intensywnych ćwiczeń. U dzieci zapotrzebowanie na wodę jest zależne od wieku.


Ochłodą

Kiedy robi się gorąco, lub kiedy ćwiczymy zaczynamy się intensywnie pocić. Dlaczego tak się dzieje? Pot, który w upalne dni lub w czasie gorączki pojawia się na ciele, to nic innego, jak pewien rodzaj „niewidzialnej zbroi”, który chłodząc nas zapobiega nadmiernemu przegrzaniu.

Fot. Adobe Stock


Tchnieniem i odżywieniem

Woda w organizmie człowieka dla tlenu i składników odżywczych jest tym, czym autostrada dla pojazdów w podróży. Dzięki niej trafiają one do każdej żywej komórki ciała. Woda umożliwia odżywianie organizmu nie tylko na etapie transportu, wspomaga również procesy trawienne. Jej rola rozpoczyna się już w naszych ustach. Dzięki odpowiedniej ilości śliny zostaje w nich uformowany kęs jedzenia, który następnie łatwo przechodzi przez kolejne części naszego układu pokarmowego, aż do jelit. Następnie zbędne produkty przemiany materii również znikają z naszego ciała dzięki wodzie.


Pięknem

Bez wody skóra wysusza się i staje się mniej elastyczna. Dzieje się tak dlatego, że w przypadku niedoborów wody, zostaje on wykorzystana do podtrzymania kluczowych funkcji organizmu, takich jak pracy mózgu, serca czy układu oddechowego. Jej brak staje się więc widoczny w pierwszej kolejności w tych tkankach, które nie są bezpośrednio zaangażowane w podtrzymywanie życia. Warto pamiętać, że prawidłowy poziom nawodnienia, pomaga nam nie tylko przeżyć ale równocześnie wyglądać zdrowo i pięknie.


Ukojeniem

Czym zaspokoić pragnienie, gdy jest gorąco lub wtedy, kiedy jesteśmy zmęczeni? Najlepszym wyborem w tym przypadku jest właśnie czysta woda. Jeśli sięgniemy po inne napoje, np. z dodatkiem cukru lub kofeiny, zaspokoimy pragnienie tylko na krótką metę. Warto pamiętać, że napoje z kofeiną są moczopędne i gaszą pragnienie jedynie chwilowo. Z kolei słodkie napoje nie dość, że zawierają kalorie, to organizm musi je rozcieńczyć w układzie pokarmowym, wykorzystując wodę, która już znajduje się w organizmie.

W ferworze codziennych aktywności, zdarza się nam zapominać o regularnym piciu. By nie dopuścić do odwodnienia organizmu, warto umieścić butelkę wody w zasięgu ręki (na przykład na biurku) i popijać wodę regularnie, małymi łukami. Ważne, żeby nie dopuszczać do sytuacji, gdy czujemy pragnienie. Takie uczucie jest wyraźnym znakiem, że proces odwodnienia już się rozpoczął.

Wybierając wodę przeznaczoną do codziennego spożycia dla dziecka, warto sprawdzać czy ma ona odpowiednie atesty. Wtedy mamy pewność, że dana woda dostarczy naszemu dziecku odpowiednich minerałów. Warto wybierać wody średniozmineralizowane, te z wysoką zawartością jakiegoś składnika np.: magnezu nie są przeznaczone do codziennego picia.


Działaniem

Woda nie tylko jest podstawowym składnikiem naszego ciała, ale też jest odpowiedzialna za to, by różnorodne procesy zachodziły w nim w określonym tempie. Jest to ważne, szczególnie w procesie szybkiego rozwoju organizmu, który następuję w okresie dojrzewania dziecka. Ponad to pamiętajmy, że woda jest niezbędna w czasie nauki gdy nastolatek potrzebuje dużej koncentracji uwagi. Dlatego dbajmy o to, żeby nasze dzieci miały nawyk regularnego picia wody.

Powrót do strony głównej

„Jestem krową, żeby moje dzieci piły wodę?!" – przykład idzie z góry. Jak nauczyć dziecko, by zamiast słodkich napojów wybierało wodę?

Picie wody korzystnie wpływa na całe nasze ciało. Jak wprowadzić to w życie, gdy w sklepach jest tak duży wybór różnych napojów, które są smaczniejsze i bardziej atrakcyjne niż woda. Co zrobić, by dziecko, zamiast sięgać po nie, nauczyło się pić regularnie wodę? Podpowiadamy.

Woda jest podstawą dobrego funkcjonowania całego organizmu. Wspomaga prawidłową pracę mózgu, serca, nerek, a także układu pokarmowego. Nawilża również naszą skórę, a także chroni przed przegrzaniem. W ciągu doby cały czas tracimy wodę (wraz spotem, moczem), dlatego bardzo ważne jest, żeby ją regularnie uzupełniać

Co zrobić, żeby utrzymać w organizmie prawidłowy poziom nawodnienia? Woda to najlepszy wybór, ponieważ z jednej strony świetnie gasi pragnienie, a z drugiej strony wpływa korzystanie na ciało i umysł. W przeciwieństwie do słodkich napojów, które kuszą nas ze sklepowych półek.

Napoje, które zawierają cukier, szkodzą na zęby. Podczas gdy woda obmywa zęby i pomaga usunąć np. z przestrzeni międzyzębowych resztki pożywienia, cukier ze słodkich napojów przyczynia się do powstawania próchnicy. Wielu dentystów alarmuje, że z próchnica staje się coraz powszechniejsza i dotyczy już coraz młodszych dzieci. To w dużej mierze wina słodkich napojów.

Cukier szkodzi jednak nie tylko naszym zębom. Jego nadmiar wpływa niekorzystnie także na resztę naszego ciała. Jak konkretnie? Prowadzi do nadwagi, dlatego pamiętaj, że litr napoju to nawet kilkaset kalorii – tyle, co jeden posiłek. Tymczasem woda nie ma kalorii, więc można ją pić bez obaw.

- Dzieci słodki smak znają od pierwszych chwil swojego życia – mówi dietetyk Agnieszka Piskała. - Tak smakują wody płodowe, tak smakuje mleko mamy, tak smakują pierwsze jabłko i marchewka. Wraz z wiekiem i rozszerzaniem diety dziecka naturalna potrzeba słodkiego smaku zaspokajana jest przez wiele różnych produktów, wiec absolutnie nie ma konieczności, by podawać dziecku dodatkowe ilości cukru w postaci soków i napojów. Odpowiednim napojem nawadniającym w diecie dziecka (czy to małego, czy dużego) powinna być woda, która - jako jedyna - warunkuje właściwy przebieg wszystkich procesów w organizmie człowieka, aby prawidłowo rozwijał się on zarówno fizycznie, jak i intelektualnie. Cukier występujący w żywności, ten dodany lub naturalnie występujący, np. w owocach jest zupełnie inaczej wykorzystywany przez organizm niż ten, który w dużym stężeniu jest dodawany do soków i napojów. Słodkie napoje w diecie dziecka nie mają żadnego, żywieniowego uzasadniania.

Fot. Adobe Stock

Niestety, wielu rodziców, uczy dzieci jeść słodkie produkty od najmłodszych lat. Obawiając się, że woda nie będzie im smakować, podajemy zamiast niej soczek. Pierwsze miesiące życia to czas, kiedy przyzwyczajamy dzieci do różnych smaków, to także doskonały moment na nauczenie dzieci picia wody zamiast słodkich napojów. Jeśli wyrobimy w nim nawyk picia wody od najmłodszych lat, to na pewno w przyszłości chętniej po nią sięgnie.

Uczyć możemy nie tylko maluchy. Pamiętajcie, że dzieci (młodsze czy starsze) stale obserwują dorosłych i bardzo często ich naśladują. Jeśli więc sami sięgacie po wodę rzadko i wasze dziecko częściej widzi was z butelką gazowanego napoju, nie dziwcie się, że i ono nie będzie chętne, by wybierać wodę.

Jak jeszcze można nauczyć swoje dziecko pić wodę, oprócz dawania dobrego przykładu. Przede wszystkim dbaj o to, by świeża woda znajdowała się zawsze w zasięgu jego ręki. Dzięki temu dziecko będzie miało łatwy dostęp do wody i sięgnie po nią choćby z wygody. Pamiętaj, żeby wytłumaczyć dziecku, że uczucie pragnienia to pierwszy sygnał mówiący o odwodnieniu organizmu. Ponad to często uczucie pragnienia mylone jest z odczuciem głodu.W efekcie, zamiast sięgnąć po wodę, sięgamy po coś do jedzenia. Tymczasem wystarczy się napić, by poczuć się lepiej.

Jeśli dziecko ma ochotę na napój, bo ten ma więcej smaku, zaproponuj alternatywę. Woda smakowa smakuje naprawdę świetnie i doskonale gasi pragnienie. Przy okazji jest też bardzo łatwa do przygotowania. Wystarczy do butelki z wodą wcisnąć nieco soku z cytryny lub innego gatunku cytrusów (np. pomarańcza lub limonka). W roli dodatków smakowych doskonale sprawdzą się również zioła czy przyprawy, a także niektóre warzywa (spróbuj na przykład dodać do wody kilka plasterków ogórka).

Fot. Adobe Stock

A może pomoże opakowanie? Część dzieci z przyjemnością będzie piła wodę, która podana jest w inny niż zwykle sposób. By zachęcić pociechę do sięgnięcia po wodę, możesz podawać mu ją np. w atrakcyjnym bidonie czy butelce.

- Za pomocą odpowiedniej formy (kubek, bidon, butelka, szklanka) i nieznacznego „rasowania” smaku wody (przy użyciu warzyw, owoców i ziół), staramy się przekonać dziecko jedynie do smaku wody, a nie do końca przekonujemy je co do roli wody w organizmie człowieka – mówi ekspertka. - Nie zawsze łatwo jest nam też wytłumaczyć dziecku, że jedynie woda odpowiednio nawadnia organizm, powodując jego prawidłowy wzrost i rozwój. Dziecko uważa, że tak samo gasi pragnienie, sięgając po słodkie, kolorowe i kaloryczne napoje. Jeśli chcemy uzmysłowić dziecku, że dla zdrowego rozwoju, powinno sięgać po wodę, możemy pokazać mu to namacalnie. Do młodszego może przemówić np. wycieczka do ZOO. Dziecko zobaczy, że zwierzęta też piją wodę, a nie sztuczne napoje i dzięki temu są zdrowe. Dzieci starsze, które myślą już o tym, że chcą przerosnąć mamę lub tatę, z pewnością zainteresuje domowe doświadczenie. Mając w domu dwie takie same roślinki, możemy razem z dzieckiem podlewać jedną wodą a drugą słodkim napojem gazowanym. Już po kilka dniach roślinka podlewana wodą będzie zdrowo rosnąć, a ta podlewana słodkim napojem szybko zwiędnie. Takie namacalne dowody wyjątkowo przekonują ciekawskie dzieci do częstszego sięgania po wodę. Starsze dzieci do zmiany przyzwyczajeń może skłonić wizyta u dentysty lub lekarza pediatry, który wytłumaczy, co się dzieje, gdy spożywamy zbyt dużo przesłodzonych napojów.


***

Agnieszka Piskała - dietetyk, absolwentka Wydziału Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji SGGW. Należy do grona diet coach’ów certyfikowanych przez Instytut Psychoimmunologii Wojciecha Eichelbergera. Swoją wiedzę pogłębiała podczas licznych międzynarodowych szkoleń. Autorka wielu artykułów nt. żywienia, ekspert porannych programach telewizyjnych i radiowych. Współautorka książki "Mama i tata to my", na łamach której obala żywieniowe mity. Prelegentka najważniejszych konferencji poświęconych żywieniu człowieka.

Powrót do strony głównej

Czy wiesz, że woda to niezwykła substancja? Co robi woda
w organizmie? Wyjaśniamy

Ile wiemy o wodzie, która towarzyszy nam każdego dnia? Okazuje się, że często niewiele, ponieważ w pędzie codziennego życia nie zastanawiamy się nad jej rolą w naszym organizmie. Nie mamy świadomości, jakie są objawy odwodnienia i czym grozi picie niewystarczającej ilości płynów. Nie doceniamy jej właściwości, a co za tym idzie niejednokrotnie decydujemy się na inne napoje, kiedy sięgamy po coś do picia. Czas to zmienić. Mamy dla was krótki przewodnik po tym, co każdy powinien wiedzieć o wodzie.

Dzięki wodzie wszystko działa

Na początek kilka „twardych” informacji pokazujących jak ważna jest woda w organizmie:

• Woda to nawet 60 proc. twojego ciała,
• Stanowi ponad 70 proc. masy najważniejszego organu jakim jest mózg,
• Jest składnikiem każdej komórki człowieka.


Wody potrzebują wszystkie elementy twojego ciała. Począwszy od oka czy języka, które muszą być nieustannie zwilżane, żeby działać, poprzez skórę, której wygląd zależy od nawilżenia, a skończywszy na kościach i stawach, które, choć pozornie „suche”, bez wody nie mogłyby funkcjonować.

To jednak nie wszystko. Woda w twoim ciele dostarcza i przenosi elektrolity - głównie sód i potas. Oprócz regulacji gospodarki wodno-elektrolitowej spełniają one wiele funkcji. Pierwszy z tych pierwiastków niezbędny jest do prawidłowego działania układów nerwowego i mięśniowego, a więc tego, żeby np. prawidłowo przesyłane były sygnały nerwowe w twoim ciele. Drugi z kolei niezbędny jest w m.in. do procesu metabolizmu składników odżywczych, zwłaszcza węglowodanów i białek.

Ponadto utrzymanie odpowiedniego nawodnienia to również klucz do prawidłowego działania organizmu, w tym m.in. zachowania prawidłowej temperatury twojego ciała. Dzięki temu procesy życiowe mogą zachodzić w nim w odpowiednim tempie, a to z kolei przekłada się na twoje dobre samopoczucie na co dzień.


Lepsze trawienie i oczyszczanie organizmu

Woda potrzebna jest również do tego, by oczyszczać twój organizm. Po pierwsze jest głównym elementem krwi, która zbiera różne składniki z całego ciała i transportuje do nerek. To tam odbywa się filtracja i powstaje mocz, który zawiera produkty przemiany materii i oczywiście wodę. W ten sposób wraz z wodą usuwamy z organizmu różne substancje, których zatrzymanie w ciele byłoby dla nas szkodliwe.

Gdyby nie woda, nie funkcjonowałby także układ pokarmowy. To właśnie woda pomaga regularniej i łatwiej pozbywać się niestrawionych resztek pokarmowych, które znajdą się wewnątrz twoich jelit. Nie tylko nawilża układ pokarmowy, ale powoduje, że efektywniej działa błonnik pokarmowy zawarty w pożywieniu. Jeśli zatem zależy ci na utrzymaniu pięknej sylwetki, pij wodę regularnie. Woda doskonale gasi pragnienie, a przy tym nie zawiera kalorii!


Woda, a apetyt

Warto sięgać po wodę przed planowanym posiłkiem. Nie tylko zadbamy o swoje nawodnienie, ale dzięki temu, że woda wypełni częściowo nasz żołądek, możemy ułatwić sobie spożywanie mniejszych porcji posiłków. Jest to szczególnie cenne, kiedy jesteśmy na diecie. Picie wody przed posiłkiem to też doskonały test, który pozwoli nam ocenić, czy jesteśmy rzeczywiście głodni, czy może tylko spragnieni. Niestety, często mylimy te dwa odczucia i sięgamy po jedzenie, kiedy tak naprawdę organizm upomina się o dostarczenie płynów.

Fot. Shutterstock/art of line


Pij odpowiednią ilość wody, czyli?

Codziennie z naszego organizmu znika (np. wraz z potem czy moczem) duża ilość wody. To, ile jej tracimy, zależy od wielu czynników, w tym np. od warunków jakie panują w otoczeniu (np. czy jest gorąco, sucho, bardzo zimno), a także od naszej aktywności fizycznej. Więcej wody potrzebujemy zarówno w suchym, gorącym klimacie, jak i wtedy, gdy przebywamy w niskiej temperaturze na dużych wysokościach. Ilość wody, którą powinniśmy wypijać, zależy również od diety – jeśli np. znajduje się w niej dużo białka, powinniśmy pić więcej. Jeśli nie wiesz ile wody powinieneś pić przy twoim trybie życia, możesz zapytać o to dietetyka.

Pewną podpowiedzią mogą okazać się wartości podane w normach żywienia obowiązujących w Polsce. Zgodnie z zaleceniami ekspertów ilość wody dostarczana z wodą, innymi płynami i pożywieniem powinna wynosić 2,5 l dla mężczyzn i 2 l dla kobiet. Panie powinny pić więcej w okresie ciąży i karmienia piersią, kiedy to zapotrzebowanie na wodę rośnie, aż do 2,7 l. Zapotrzebowanie dzieci na wodę zmienia się wraz z wiekiem. Dla noworodków wynosi ok. 700 ml i jest zaspokajane całkowicie poprzez spożywanie mleka mamy. Roczne maluchy, które w ramach kształtowania prawidłowych nawyków do picia powinny otrzymywać obok mleka także czystą wodę, potrzebują już około 1 l płynów dziennie. Zapotrzebowanie na wodę dalej rośnie, dzieci w wieku 4-6 lat powinny dostarczać dziennie 1,5 l wody z płynami i pożywieniem, podczas gdy nastolatki potrzebują jej niemal tyle, ile dorosły człowiek.


Woda i wiek dojrzewania

W okresie dojrzewania warto zwrócić szczególną uwagę na nawyki nastolatków, ponieważ młodzież nie tylko zapomina o regularnym uzupełnianiu płynów, ale często też wybiera nieodpowiednie dla siebie napoje (np. słodzone, gazowane). Przypominajmy słowem, ale przede wszystkim sami sięgajmy po wodę, dając dobry przykład. Jak wiadomo, jest to wiek, w którym dzieci zaczynają buntować się i kwestionować wiedzę rodziców. Kiedy słowa i przykład zawodzą, można uciec się do różnych „podstępów”, żeby w delikatny sposób przypominać o piciu wody, np. stawiając dziecku butelkę wody w pokoju.

Odpowiednie nawodnienie jest szczególnie istotne w przypadku nastolatków. Młodzi ludzie wciąż jeszcze rozwijają się fizycznie, więc woda niezbędna jest do tego, by proces ten zachodził sprawnie. Przy tym często mają oni problemy ze skórą (np. trądzik), w których zwalczeniu może pomóc dostarczanie sobie większej ilości wody. Woda również, w przeciwieństwie do słodkich napojów, pomoże zadbać o utrzymanie odpowiedniej wagi. Nie możemy również zapomnieć o tym, że nastolatki sporo się uczą, a właściwa podaż wody pomoże utrzymać zdolność do koncentracji uwagi na najwyższym poziomie. Młodzi ludzie powinni pić niemal tyle wody, co dorośli. Według Norm Żywienia dla Populacji Polskiej, nastolatki w wieku 10-12 lat powinny pić około 2 l wody dziennie (chłopcy ok. 2,1 l, a dziewczynki 1,9 l), w wieku 13-15 lat ok. 2,15 l (chłopcy ok. 2,35 l, a dziewczynki 1,95 l), natomiast w wieku 16-18 lat tyle, ile w przypadku osób dorosłych.


Czym grozi odwodnienie?

Jeśli pijemy za mało względem swoich potrzeb, może dojść do odwodnienia organizmu. Szczególnie narażone są na nie osoby starsze i małe dzieci. Choroba, temperatura, wymioty, biegunka również znacznie podnoszą ryzyko odwodnienia. Pierwsze objawy odwodnienia pojawiają się najczęściej kiedy utrata płynów wynosi więcej niż jeden procent. Pogarsza się nasza sprawność psychofizyczna i dochodzi do zaburzenia termoregulacji. Im mniej wody w organizmie, tym gorzej funkcjonujemy. Pojawiają się bóle głowy, problemy z koncentracją, drażliwość. Przekroczenie deficytu o osiem procent stanowi zagrożenie dla naszego życia. Pamiętaj, że pierwszym objawem odwodnienia jest uczucie pragnienia, dlatego należy pić wodę regularnie, popijać ją małymi łykami w ciągu całego dnia. Warto robić to, zanim uczucie pragnienia się pojawi.

Nie tylko odwodnienie jest jednak groźne. Niebezpieczna bywa również zbyt duża ilość wody spożyta jednorazowo. Dostarczając sobie bowiem za dużo płynów o zbyt małej lub za wysokiej zawartości elektrolitów, możemy doprowadzić do zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej. Zwykle nie grozi to zdrowym dorosłym, ale warto pić wodę w mniejszych ilościach, ale częściej w ciągu całego dnia.

Powrót do strony głównej